Lista Kandydacka SVHC: kluczowy mechanizm ECHA w zakresie ochrony zdrowia i środowiska

• Strona główna
• Artykuły
• Lista Kandydacka SVHC: kluczowy mechanizm ECHA w zakresie ochrony zdrowia i środowiska

2026-02-04

Lista Kandydacka SVHC to oficjalny wykaz substancji chemicznych, które ze względu na swoje właściwości mogą poważnie szkodzić zdrowiu ludzi lub środowisku. Publikowana przez Europejską Agencję Chemikaliów (ECHA) na podstawie art. 59 ust. 10 rozporządzenia REACH (nr 1907/2006), obejmuje substancje klasyfikowane jako rakotwórcze (karcynogenne), mutagenne, toksyczne dla rozrodu (CMR), trwałe, bioakumulujące się i toksyczne (PBT), bardzo trwałe i bardzo bioakumulujące się (vPvB) oraz substancje o równoważnym poziomie obaw, takie jak zaburzające gospodarkę hormonalną (endocrine disruptors).

Kryteria te, zdefiniowane w art. 57 REACH, obejmują m.in. substancje klasyfikowane jako Carc. 1A/1B, Muta. 1A/1B czy Repr. 1A/1B zgodnie z rozporządzeniem CLP. Przykłady to 1,4-dioksan (rakotwórczy) czy kwas perfluoroheptanowy (toksyczny dla rozrodu i PBT).

Początki listy sięgają wejścia w życie rozporządzenia REACH w 2007 r., które rewolucjonizowało zarządzanie chemikaliami w UE pod hasłem „brak danych – brak rynku”.

Pierwsze substancje dodano w październiku 2010 r., a lista ewoluowała dzięki kolejnym aktualizacjom, w tym wprowadzeniu kryteriów dla endocrine disruptorów w 2018 r. Od tego czasu ECHA regularnie poszerza wykaz, opierając się na ocenach dossier i planach działania (CoRAP), co odzwierciedla postępy w nauce i regulacjach. Do 2025 r. lista była utrzymywana na starszej platformie, ale przeszła na nową bazę ECHA CHEM, zapewniającą lepszą dostępność danych.

Proces dodawania nowych substancji jest wieloetapowy i angażuje różne podmioty.

Propozycje mogą zgłaszać państwa członkowskie UE, ECHA na wniosek Komisji Europejskiej lub nawet firmy i organizacje, pod warunkiem dostarczenia dowodów na SVHC. ECHA ocenia zgłoszenia, konsultując się z Komitetem Państw Członkowskich (MSC) w skomplikowanych przypadkach. Następnie następuje publiczna konsultacja, podczas której zainteresowani mogą zgłaszać uwagi. Ostateczną decyzję podejmuje Komisja Europejska w procedurze komitetowej, publikując ją jako decyzję Komisji. Przykładem jest niedawne włączenie n-heksanu (neurotoksyczny) i BPAF (toksyczny dla rozrodu), co nastąpiło po analizie ich zastosowań w formulacjach, polimerach czy środkach czyszczących.

Włączenie substancji na listę niesie natychmiastowe konsekwencje dla firm.

Podmioty importujące lub produkujące wyroby zawierające SVHC powyżej 0,1% masy muszą powiadomić ECHA w ciągu sześciu miesięcy (art. 7 REACH). Dostawcy zobowiązani są przekazywać klientom i konsumentom informacje o bezpiecznym użytkowaniu (art. 31 i 33), w tym aktualizować karty charakterystyki.

Konsumenci mają prawo pytać o obecność SVHC w produktach. Substancje te mogą trafić na Listę Autoryzacyjną, co oznacza zakaz stosowania bez zezwolenia Komisji. Dodatkowo, zgodnie z dyrektywą o odpadach, firmy zgłaszają dane do bazy SCIP, ułatwiając recykling i gospodarkę odpadami. Produkty z SVHC nie kwalifikują się do unijnej ekometki (EU Ecolabel), co zachęca do innowacji w bezpieczniejsze alternatywy.

Obecnie lista obejmuje 253 wpisy, w tym grupy substancji (np. UVCB), co oznacza, że rzeczywista liczba dotkniętych chemikaliów jest wyższa. Eksperci podkreślają, że SVHC to nie tylko regulacja, ale narzędzie do transformacji przemysłu chemicznego ku zrównoważonemu rozwojowi, chroniącemu przyszłe pokolenia przed ukrytymi zagrożeniami.

Lista KandydackaprawobezpieczeństwoEuropejska Agencja Chemikaliów